Wat elke Incoterms 2020-regel betekent, waar het risico overgaat van verkoper naar koper, wat er veranderde ten opzichte van 2010 en de meest gemaakte fouten.
door Tonnis de Boer
7 maart 2018

Incoterms horen bij de dagelijkse taal van de internationale handel. Ze staan in verkoopcontracten over de hele wereld en zijn een leidraad voor importeurs, exporteurs, juristen, vervoerders, verzekeraars en studenten.
De regels worden gepubliceerd door de Internationale Kamer van Koophandel (ICC). Ze beschrijven drie dingen:
- Verplichtingen: wie het vervoer, de verzekering, de verzenddocumenten en de vergunningen regelt.
- Risico: waar en wanneer het risico overgaat van verkoper naar koper.
- Kosten: wie wat betaalt.
Elke regel is uitgewerkt in tien artikelen. De A-artikelen beschrijven de verplichtingen van de verkoper, de B-artikelen die van de koper. Dit artikel volgt Incoterms 2020, die in januari 2020 van kracht werd.
Twee groepen regels
Incoterms 2020 bestaat uit elf regels, verdeeld in twee groepen:
- Regels voor elke vervoerswijze: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU en DDP.
- Regels voor zeevervoer: FAS, FOB, CFR en CIF. Gebruik deze alleen voor bulk en niet-gecontaineriseerde lading die direct aan boord van een schip wordt geladen.
Regels voor elke vervoerswijze
EXW (Ex Works)
De verkoper levert zodra de goederen ter beschikking van de koper staan, op het terrein van de verkoper of op een andere genoemde plaats. De goederen zijn niet ingeklaard voor export en niet op een ophalend voertuig geladen. De verkoper is niet verplicht om te laden.
FCA (Free Carrier)
De verkoper levert de goederen, ingeklaard voor export, aan de vervoerder die de koper heeft aangewezen, op de genoemde plaats. De plaats van levering bepaalt wie laadt en lost. Vindt de levering plaats op het terrein van de verkoper, dan laadt de verkoper de goederen. Op elke andere plaats is de verkoper niet verantwoordelijk voor het lossen.
CPT (Carriage Paid To)
De verkoper levert de goederen aan een vervoerder die hij zelf heeft aangewezen en betaalt het vervoer naar de genoemde bestemming.
CIP (Carriage and Insurance Paid To)
Net als bij CPT levert de verkoper de goederen aan zijn eigen vervoerder en betaalt hij het vervoer naar de genoemde bestemming. Daarnaast betaalt de verkoper een verzekering tegen verlies of schade tijdens het transport. Onder Incoterms 2020 is de standaarddekking voor CIP de brede Clause A-dekking (zie verderop).
DAP (Delivered At Place)
De verkoper heeft geleverd zodra de goederen op het aankomende vervoermiddel staan, klaar om gelost te worden, op de genoemde plaats van bestemming. De verkoper sluit het vervoerscontract af. Spreek het precieze punt op de bestemming zo duidelijk mogelijk af, want de verkoper draagt het risico tot dat punt.
DPU (Delivered at Place Unloaded)
DPU vervangt DAT (Delivered At Terminal). De verkoper heeft geleverd zodra de goederen van het aankomende vervoermiddel zijn gelost en ter beschikking van de koper staan op de genoemde plaats. Dat kan een terminal zijn, zoals een kade, een magazijn, een containerterminal of een terminal voor weg-, spoor- of luchtvracht, maar ook elke andere locatie. De verkoper draagt alle kosten en risico's om de goederen daar te krijgen en te lossen. De verkoper regelt waar nodig de exportinklaring, maar is niet verplicht de goederen in te klaren voor import, invoerrechten te betalen of importformaliteiten af te handelen.
DDP (Delivered Duty Paid)
De verkoper levert de goederen, ingeklaard voor import en klaar om gelost te worden, op de genoemde plaats van bestemming. Bij deze regel heeft de verkoper de meeste verplichtingen en de koper de minste. De koper hoeft alleen de goederen te lossen op de plaats van levering. Invoer-btw en andere belastingen zijn voor rekening van de verkoper, tenzij het verkoopcontract iets anders bepaalt. Kan de verkoper de invoerinklaring niet direct of indirect regelen, kies dan voor DAP.
Regels voor zeevervoer
FAS (Free Alongside Ship)
De verkoper heeft geleverd zodra de goederen langszij het schip staan in de genoemde haven van verscheping. Vanaf dat moment draagt de koper alle kosten en risico's. De koper geeft de verkoper het laadpunt, de naam van het schip en het levermoment binnen de afgesproken periode door. Geeft de koper geen gegevens, dan mag de verkoper zelf een punt langszij het schip kiezen. Wijzigt de koper het laadpunt na de eerste instructie, dan hoeft de verkoper de extra kosten niet te betalen, zolang hij de eerste instructie heeft gevolgd.
FOB (Free On Board)
De verkoper heeft geleverd zodra de goederen aan boord van het schip zijn in de genoemde haven van verscheping, en draagt tot dat moment de kosten en risico's. Containers worden meestal overgedragen op een containerterminal of in een magazijn, niet aan boord van een schip. Voor containers passen FCA, CPT of CIP daarom beter dan FOB, CFR of CIF.
CFR (Cost and Freight)
De verkoper heeft geleverd zodra de goederen aan boord van het schip zijn in de haven van verscheping. De verkoper betaalt de vracht naar de genoemde haven van bestemming. Een verzekering valt er niet onder, dus de koper regelt die zelf.
CIF (Cost, Insurance and Freight)
De verkoper heeft geleverd zodra de goederen aan boord van het schip zijn in de haven van verscheping. De verkoper betaalt zowel de vracht als de verzekering, zodat de koper die niet zelf hoeft te regelen. Het nadeel: de verkoper hoeft alleen een minimale dekking (Clause C) af te sluiten, en de polisvoorwaarden kunnen het lastig maken om een claim in te dienen.
Waar gaat het risico over?
| Incoterm | Het risico gaat over op de koper als de goederen |
|---|---|
| EXW | Ter beschikking van de koper staan |
| FCA | Op de genoemde plaats aan de vervoerder zijn geleverd |
| FAS | Langszij het schip staan |
| FOB | Aan boord van het schip zijn in de haven van herkomst |
| CFR | Aan boord van het schip zijn in de haven van herkomst |
| CIF | Aan boord van het schip zijn in de haven van herkomst |
| CPT | Bij herkomst aan de hoofdvervoerder zijn geleverd |
| CIP | Bij herkomst aan de hoofdvervoerder zijn geleverd |
| DAP | Op het aankomende vervoermiddel staan, klaar om gelost te worden op de bestemming |
| DPU | Gelost zijn van het aankomende vervoermiddel en ter beschikking van de koper staan op de bestemming |
| DDP | Ingeklaard zijn voor import en klaar staan om gelost te worden op de bestemming |
Incoterms en de overdracht van risico
Bij elke transactie moeten beide partijen beslissen of ze een risico zelf dragen of overdragen. Een verzekering maakt van een onzeker risico een vaste premie waarmee je kunt rekenen. Die premie dekt de kosten van de verzekeraar, zijn winst en een bijdrage aan grote schadegevallen. Elk bedrijf loopt veel risico's, en vroeg of laat ontstaat er schade. De Incoterm die je kiest, moet je helpen dat risico op een kosteneffectieve manier te beperken.
Incoterms 2020: wat veranderde er en waarom is dat belangrijk?
Waarom je EXW en DDP beter kunt vermijden
EXW en DDP liggen aan de uiterste kanten van het spectrum. EXW is gunstig voor de verkoper, DDP voor de koper, en beide kunnen de andere partij opzadelen met problemen die niemand had voorzien.
Bij EXW stelt de verkoper de goederen beschikbaar op zijn terrein, maar in de praktijk laadt hij ze vaak zelf en regelt hij namens de koper het transport en de exportformaliteiten. Gaat er iets mis, dan is de verkoper niet aansprakelijk en draait de koper op voor de gevolgen. FCA is vaak een betere keuze, ook als de levering nog steeds aan het dock van de verkoper plaatsvindt.
Bij DDP regelt de verkoper de importformaliteiten en wordt hij vaak de officiële importeur. Daardoor is de verkoper aansprakelijk voor productproblemen in het land van bestemming. DAP of DPU is in dat geval meestal veiliger.
EXW en DDP blijven bruikbaar voor het berekenen van een af-fabriekprijs of de totale kosten tot de bestemming (landed cost), en voor binnenlandse handel of handel binnen een douane-unie, waar nauwelijks douaneverplichtingen gelden.
Van DAT naar DPU
In Incoterms 2010 was het enige verschil tussen DAP en DAT of de goederen geladen (DAP) of gelost (DAT) werden geleverd. Incoterms 2020 veranderde twee dingen. DAP staat nu vóór DAT in de lijst, en DAT heet voortaan DPU, omdat de plaats van levering elke locatie kan zijn en niet alleen een terminal.
Bij DPU regelt de verkoper de exportformaliteiten, maar niet de importformaliteiten, ook niet de doorvoer door derde landen na de levering. Klaart de koper de goederen niet in voor import, dan draagt de koper het risico, de kosten en eventuele opslagkosten bij de grens. Is dat een reëel risico, dan kan DDP het overwegen waard zijn. Het verschil tussen geladen en geloste levering is vooral belangrijk als het lossen veel risico met zich meebrengt of speciaal materieel vraagt.
Vervoer met eigen middelen
Incoterms 2010 ging ervan uit dat een externe vervoerder de goederen vervoert en sprak alleen over het afsluiten van een vervoerscontract. Daarmee viel vervoer met eigen voertuigen van koper of verkoper buiten de regels. Incoterms 2020 corrigeert dit voor FCA, DAP, DPU en DDP: de verantwoordelijke partij moet het vervoer op eigen kosten contracteren of regelen tot de genoemde plaats of het afgesproken punt.
Verschillende verzekeringsniveaus bij CIF en CIP
Bij CIF en CIP gaat het risico over op de koper zodra de goederen aan de vervoerder zijn overgedragen, maar veel kopers denken dat de verzekering hen dekt tot aankomst. Vroeger was de minimale dekking Clause C, een zeer beperkt niveau waarvan veel partijen niet wisten dat ze het hadden. Incoterms 2020 maakte Clause A, vaak omschreven als all risks met uitzonderingen, de standaard voor CIP.
| Soort risico | Clause A | Clause B | Clause C |
|---|---|---|---|
| Brand of explosie | Ja | Ja | Ja |
| Schip gestrand of gezonken | Ja | Ja | Ja |
| Baratterij of werpen van lading | Ja | Ja | Ja |
| Aanvaring | Ja | Ja | Ja |
| Opoffering bij averij-grosse | Ja | Ja | Ja |
| Aardbeving | Ja | Ja | Nee |
| Overboord slaan of binnendringend water | Ja | Ja | Nee |
| Diefstal, vermissing of niet-levering | Ja | Nee | Nee |
| Opzettelijke beschadiging | Ja | Nee | Nee |
| Tekort | Ja | Nee | Nee |
| Besmetting of zwaar weer | Ja | Nee | Nee |
| Vertraging | Nee | Nee | Nee |
| Zelfontbranding | Nee | Nee | Nee |
| Oorlog, stakingen of onlusten | Nee | Nee | Nee |
| Terrorisme of piraterij | Nee | Nee | Nee |
De minimale dekking verschilt nu per regel:
- CIF (zeevervoer) houdt de standaarddekking Clause C.
- CIP (elke vervoerswijze) gebruikt de standaarddekking Clause A.
Partijen kunnen in het verkoopcontract een hogere dekking voor CIF of een lagere dekking voor CIP afspreken, dus onderhandelen blijft zinvol. In beide gevallen moet de verzekering minimaal 110% van de contractprijs dekken, in de valuta van het contract.
Een on-board cognossement bij FCA
Bij zeevervoer kunnen de verkoper, de koper of hun banken een cognossement (bill of lading) met een on-board-vermelding eisen. Bij FCA vindt de levering plaats voordat de goederen aan boord van het schip zijn geladen. Onder Incoterms 2010 kon de verkoper zo'n cognossement daarom niet altijd van de vervoerder krijgen.
Het on-board cognossement is vaak het bewijs dat aan een voorwaarde van een remburs (letter of credit) is voldaan. Een remburs kan bijvoorbeeld een volledige set originele cognossementen eisen voor een zending van Ho Chi Minhstad naar Manilla. Het cognossement moet dan de naam van het schip, de laadhaven en de datum van inlading vermelden.
Voor containervracht wordt FCA aanbevolen boven FOB. Onder Incoterms 2020 kunnen koper en verkoper afspreken dat de koper zijn vervoerder opdraagt om na het laden een on-board cognossement aan de verkoper af te geven.
Waarom er nog aparte regels voor zeevervoer zijn
Het zeerecht bestaat al lang en regelt scheepvaart, verzekering en geschillen. De Internationale Maritieme Organisatie (IMO) houdt de verdragen actueel. De eerste editie van de Incoterms, in 1936, was volledig maritiem: FAS, FOB, C&F, CIF, Ex Ship en Ex Quay.
In de jaren tachtig leidde de opkomst van containers tot de regel Free Carrier, voor overdracht op locaties aan land zoals containerterminals. Daarmee begon de scheiding tussen regels voor zeevervoer en regels voor andere vervoerswijzen, die in 1990 officieel werd.
Maritieme regels hebben hun eigen tradities. De verzekering bij CIF is gebaseerd op maritieme cargoclausules, en het laden van een schip is zo kostbaar dat het eigen regels vraagt (FAS en FOB). Het verschil tussen CPT en CFR laat zien waarom dit uitmaakt: bij CPT worden de goederen aan de vervoerder overgedragen, bij CFR aan boord van het schip geleverd. Dat bepaalt waar het risico overgaat.
Incoterms correct vermelden
Incoterms® is een merk van de ICC en geen algemene term. In de Verenigde Staten worden ook binnenlandse vrachttermen gebruikt op basis van de Uniform Commercial Code (UCC), zoals FOB place of shipment, FOB place of destination, FOB vessel, car or other vehicle en FAS vessel. UCC-termen draaien om de overdracht van eigendom en zijn gunstig voor de verkoper als er niets is afgesproken. Incoterms draaien om levering, kosten en risico-overdracht, niet om eigendom.
Een correcte vermelding bevat altijd vier elementen: de regel, de genoemde haven, plaats of het punt, het woord Incoterms en het jaar. Bijvoorbeeld:
- FCA Paris, France, Incoterms® 2020
- DAP Portland, Incoterms® 2020
- FOB Rotterdam, Incoterms® 2020
- CIF Shanghai, Incoterms® 2020
Het jaar is belangrijk, omdat eerdere versies nog gebruikt mogen worden. Dat mag, maar met het jaartal voorkom je elke twijfel over welke versie geldt.
Incoterms in contracten: praktische tips
Bespreek de leveringsvoorwaarden vroeg en in elke fase van het opstellen van het contract, ongeacht het soort inkoop. Iedereen die erbij betrokken is, moet de voor- en nadelen van elke regel kennen.
- Noem de plaats van levering of de haven zo precies mogelijk, bijvoorbeeld het volledige adres van een bedrijventerrein in plaats van alleen een stad.
- Neem de Incoterm op in het contract: de regel, de plaats of haven en de versie, zoals Incoterms® 2020.
- Kies een regel die past bij de goederen (soort, gewicht en afmetingen) en de vervoerswijze (weg, spoor, lucht of zee). Lokale havengebruiken kunnen de uitleg van een regel beïnvloeden.
- Train iedereen die contracten afsluit. De verkeerde Incoterm kan veel geld kosten.
- Onthoud dat Incoterms geen volledig contract zijn. Maak aparte afspraken over betalingsvoorwaarden, eigendomsoverdracht en de gevolgen van wanprestatie, bijvoorbeeld in een SLA.
- Kies DAP als de verkoper de invoerinklaring niet kan regelen.
- Overweeg voor containers FCA, CPT of CIP in plaats van FOB, CFR of CIF.
- Kijk opnieuw naar de Incoterm als de vervoerswijze verandert, bijvoorbeeld als stukgoed overgaat naar containers.
Veelgemaakte fouten met Incoterms
- Regels voor zeevervoer, zoals FOB of CIF, gebruiken voor luchtvracht of wegtransport.
- Helemaal geen Incoterm vermelden, waardoor verantwoordelijkheden moeilijk te verdelen en te bewaken zijn.
- Meer doen dan de regel vraagt, zoals de verkoper die bij EXW de goederen toch laadt.
- Verouderde regels gebruiken, zoals DDU, DES, DAF of DEQ, of een oude editie of helemaal geen jaartal vermelden.
- Verkeerd afkorten, zoals Ex-works in plaats van EXW. De juiste vorm bestaat altijd uit drie letters.
- Termen gebruiken die niet erkend zijn, zoals DCI of DCE. Rechters erkennen ze niet, waardoor je bij een geschil met lege handen kunt staan.
- De verkeerde regel kiezen, zoals DDP terwijl de verkoper niet aan de douaneregistratie in het importland kan voldoen.
- Onnauwkeurig zijn, zoals FOB Zuid-Afrikaanse haven, waardoor kostenramingen onbetrouwbaar worden.
- De vervoerswijze negeren en de regel niet herzien als de lading overgaat naar containers.
- Vasthouden aan vertrouwde termen terwijl ze niet meer bij de situatie passen, tot er schade ontstaat.
Voor de exacte verplichtingen per regel raadpleeg je de officiële publicatie van de ICC. Incoterms® en het Incoterms® 2020-logo zijn merken van de ICC; meer informatie vind je op iccwbo.org. Delen van dit artikel zijn gebaseerd op SCM Dojo.
Wil je heldere afspraken over levertijden en leveringsvoorwaarden met al je leveranciers? Plan een demo.